Enviern: pli lungas distanzas da franada!

Notgs pli lungas, tschajera, vias cuvridas da naiv u schizunt scheladas pretendan da tut ils utilisaders da la via dapli precauziun. Quai munta per mintga manischunz: guidar en moda defensiva ed adina esser pront da franar. Il Post da consultaziun svizzer per la prevenziun d'accidents (PPA) avertescha da far attenziun als privels da las vias d'enviern.

Durant ils mais da november fin favrer capita mintga segund accident sin vias cun cundiziuns pli precaras (vias umidas e bletschas, vias cun feglia, vias da glatsch e da naiv), ils ulteriurs otg mais mo mintga terz accident. Sin las autostradas capitan bunamain 40% da tut ils accidents cun dapli che trais vehichels involvids (incl. carambolaschas en massa) durant ils davos quatter mais da l'onn. Ina raschun per quests accidents e la spertadad. Ils manischunzs che van memia spert sutvaliteschan savens la distanza da franada. Quella dependa da dus facturs: da la spertadad e dal stadi da las vias. Dubla spertadad munta ina distanza da franada quatter gia pli lunga! Sin vias bletschas è la distanza da franada bunamain duas gia uschè lunga sco sin vias sitgas, sin vias da glatsch e da naiv è ella quatter fin otg gia pli lunga!
In ulteriur factur da ristga è la tschajera; perquai adina charrar mo cun buna vista e cun glisch sbassada. Reflecturs e glischs davos cunter la tschajera duess ins dentant envidar mo sch'igl ha tschajera grossa e la vista è fitg nauscha. Perquai ch'igl è ordvart grev da valitar las distanzas en la tschajera, èsi da resguardar la pretensiun dal PPA: "Distanza - almain la mesadad dal tacho."

Il Post da consultaziun svizzer per la prevenziun d'accidents (PPA) cusseglia a tut ils/las automobilist(a)s, motociclist(a)s e ciclist(a)s da resguardar cunzunt l'enviern ils suandants cussegls:
1. Planisar per tut ils viadis dapli temp, cunzunt la damaun e la saira. Far attenziun a nauschas cundiziuns climaticas e stradalas ed ir pli plaun.
2. Controllar tut las glischs e tegnair schuber ils vaiders dals reflecturs, la glisch davos e la glisch da frain.
3. Punts, muts, enclars u vias per lung d'in ual èn "lieus exponids". Qua èsi da far quint cun glatsch surtut la damaun.
4. Sch'igl ha tschajera, charrar mo plaun, envidar la glisch sbassada (sche necessari er ils reflecturs e las glischs davos cunter tschajera).
5. Controllar ils lavavaiders ed adina far attenziun d'avair ina buna vista.
6. En general adina charrar pli plaun, prevesair ed esser pront da franar.

Cun l’auto segir tras l’enviern
Tgi che vul passentar bain l'enviern sco automobilist, fa bain da preparar ses vehichel sin la stagiun fraida e da sa regurdar d'intginas reglas da cumportament che augmentan la segirezza sin vias bletschas, vias da naiv e da glatsch.

Preparar il vehichel
•	Emplenir l'ieli d'enviern avant che la stagiun fraida cumenza, premess ch'ins na dovra betg ieli per l'entir onn
•	Cura che las temperaturas dadora sa sbassan, perda la battaria capacitad. Controllar la battaria, ev. chargiar e sche necessari remplazzar ella
•	Midar il choke d'aria chauda (sche avant maun) sin funcziun d'enviern
•	Emplenir antischelader en ils lavavaiders
•	Remplazzar ils sfruschavaiders defects
•	Controllar il fund da l'auto e sche necessari laschar sigillar da nov
•	Tractar las stuppadiras da las portas e da las fanestras cunter glatsch
•	Tractar la serra da la porta cunter la furmaziun da glatsch

Equipament d'enviern
•	cabel d'aviar
•	sgrattin per il glatsch ed ina scuetta per la naiv
•	vapurisader cunter il glatsch

Cussegls cunzunt per viadis en las regiuns da muntogna:
chadainas da naiv
•	guants
•	pala da naiv
•	chalzers chauds per l'enviern
•	cuverta da launa
•	sablun da sterner u crappella da sterner sco ballast e per sterner sin curts tschancuns da via

Co sa cumportar sin vias d'enviern
•	Laschar vegnir chaud il motor n'è tenor las enconuschientschas tecnicas dad oz betg mo inutil, mabain er da donn per il motor. Cun charrar vegn el bler pli spert chaud. Laschar vegnir chaud il motor al lieu fa canera e producescha svapurs inutilas
•	Avant che charrar far davent il glatsch e la naiv da tut ils vaiders e dal retrovisur
•	Sch'i cufla envidar er durant il di la glisch sbassada
•	Far stim da las temperaturas ordadora en cas da privel da schelira, controllar l'aderenza al terren cun franar in per giadas curt ed andetg sin ina via guliva e libra da traffic 
•	Sche la via è glischnusa, augmentar la distanza tar il vehichel davant
•	Sin vias glischnas evitar mintga manevra andetga, tutgar mo lev il pedal da gas, duvrar uschè savens sco pussaivel la forza dal frain dal motor
•	Franar: cunzunt sin vias glischnas vala la regla: u guidar u franar! Senza sistem antibloccant è ina franada totala il meglier era sin vias glischnas. Sch'ins sto manischar durant la franada, na datti nagut auter che franar en intervals (laschar liber il frain cura ch'il vehichel ha la direcziun giavischada e las rodas n'èn betg vieutas); cun sistem antibloccant far ina franada totala (era en curvas)
•	Tgi che ha chadainas da naiv en l'auto: exercitar da montar ellas avant che l'enviern è qua

Sche Vus vegnis tuttina ina gia en schlitta cun l'auto

•	Mantegnair il sang fraid, cun tracziun davant: manar en la cuntradirecziun ed en il medem mument dar gas; cun tracziun davos: be manar en la cuntradirecziun, betg dar gas.