La Georgia tranter ier e damaun
Ils problems d’in giuven president

Da Guiu Sobiela-Caanitz 

Ils 25 da schaner 2004 è Mihail Saacaschvili (* 1967) vegnì president da Georgia (5 milliuns olmas). Igl era la conclusiun da l’uscheditga «Revoluziun da las rosas» da 2003 a Tbilisi, la quala fa endament la revoluziun ucranaisa da november e december 2004. La notg da Silvester a Chieva, chapitala da l’Ucraina, ha Victor Andrejevitsch Juschtschenco, victur da l’elecziun dals 26 da december, sa preschentà ensemen cun president Saacaschvili. 
Quest, aifer gnanc in onn, ha francà la posiziun internaziunala da ses pajais er en fatscha a la Russia (145 milliuns olmas), imperi limitrof anc adina smanatschant. Ma la Georgia, pauc pli vasta che la Svizra, cun culms sur 5000 m, sto resguardar il context global per schliar ses problems territorials ed economics. 

L’ierta da Stalin 
Il bel pajais sper il Mar nair, per sia atgna sventira, ha dà al mund in dals menders criminals politics dal 20avel tschientaner: Josif Dschugaschvili «Stalin» (1879– 1953). Gia sco student da teologia ortodoxa en la Georgia russa è’l vegnì revoluzer; suenter 1903 fascheva’l part da la maioritad «bolschevica» da la Partida socialdemocrata russa dals lavurers. Cun il putsch da 1917, l’uscheditga «Revoluziun d’october» è Stalin vegnì in manader da la Russia bolschevica. Questa ha conquistà 1921 la Georgia, independenta dapi 1918. 1924 ha’l supprimì senza misericordia la revolta da ses pajais natal. 1930 ha’l attribuì l’Abhasia (var 30% Abhas islamics), tranter il Caucasus ed il Mar nair, a la Republica sovietica georgiana «che ha suttamess il pajais ad ina centralisaziun brutala (…). Ils Georgians han vulì substituir l’alfabet cirillic, duvrà dals Abhas dapi 1862, cun il georgian. La collectivaziun [agrara sfurzada] ha tutgà cleramain ils Abhas; ins ha exproprià e deportà blers purs abhas, substituids da colonists georgians. Il totalitarissem da Stalin aveva pia ina fatscha georgiana per blers Abhas»*. 1939 han ins dumbrà en l’Abhasia 240 000 Georgians, 93 000 Abhas, 76 000 Armens e 74 000 Russ. En ils onns 1940–1950 han ins chalà d’instruir il linguatg abhas a scola; dapi 1954 dovra ins puspè l’alfabet cirillic. 1989 vivevan en l’Abhasia 45,7% Georgians, 17,8% Abhas, 14,6% Armens e 14,3% Russ. La Georgia è independenta dapi 1991. 1993 han ils Abhas chatschà las truppas georgianas, grazia a la «neutralitad» bainvulenta da las numerusas truppas russas en la regiun. 200 000 Georgians han stuì fugir. 
Gudagnar confidenza Oz è l’Abhasia (500 000 olmas) independenta, ma senza nagina renconuschientscha internaziunala. Il magazin englais «The Economist», en ses numer dals 21 d’avust 2004, la numna «in mini stadi cun regents che han gudagnà ina guerra locala grazia a las armas russas» (p. 23) e la descriva uschia: «In lieu d’embartgament per armas, drogas e sclavas, in gnieu da criminalitad organisada internaziunala e da terrorissem» (p. 24). In status sumegliant ha l’Ossetia dal sid (125 000 olmas), al pe dal Caucasus, cun la differenza ch’ils Ossets, pievel da linguatg iranais e da tradiziun cristiana orientala, furman la maioritad (66%) da la populaziun. Co vai vinavant en las duas regiuns? Saacaschvili na vul betg las scriver si per il chamin. A la «Süddeutsche Zeitung» (Minca) dals 15/16 da schaner 2005 (p. 8) ha’l declerà: «Uss elavurainsa propostas persvasivas per l’Abhasia e l’Ossetia dal sid (…). Tar questa davosa na spetga blera gronda resistenza. I sa tratga essenzialmain d’ina pitschna elita entretschada en la cuntrabanda. Cun l’Abhasia vegni ad es-ser pli grev; (…) nus duain gudagnar confidenza (…). Nus essan pronts da conceder tut l’autonomia pussaivla en in urden federal». Persvasiva fiss er ina societad senza corrupziun che respectia ils dretgs umans. Saacaschvili: «I na reguardava nagin sco pussaivel ch’in policist georgian na saja betg corrupt. Mintga burgais stueva adina far quint ch’in policist pretendia unscha (…). Nus avain destruì lez mitus (…). Nus avain arrestà plis policists en auta posiziun perquai ch’i avevan pitgà praschuniers u falsifitgà cumprovas. L’investigader da drogas il pli aut han ins mess en fermanza perquai 
ch’el aveva attribuì drogas a suspects. Quai è stà in schoc cultural. Ins n’aveva anc mai dumandà pled e fatg ad in policist per insatge sumegliant.» Davart l'economia renconuscha il president ch’i vul temp: «Nus stuain ir pass per pass. Jau crai che l’economia georgiana saja sin buna via aifer ils dus onns proxims e vegnia lura fitg attractiva per ils intschess rebels. Entant n’astgainsa betg ans laschar metter sut squitsch. Anc n’avainsa betg avunda da porscher.» 

Perspectivas a lunga vista 
Dentant na vul Saacaschvili sa laschar plaschair nagut dal grond vischin: «Ils Russ (…) n’han nagin dretg spezial da co-gestiun en nossa politica interna (…). La politica russa è manada da sentiments. Ils Russ vulan mussar ch’i sajan anc gronds. President Putin ha cumpareglià l’Abhasia cun il Cosovo. El duess plitost discurrer da chaussas pli datiers, da Tschetschenia empè da Cosovo.» Saacaschvili senta dapli simpatia per «ils stadis baltics, la Pologna, ils Tschecs» che hajan creà «ina vasta gruppa d’interess per nossa adesiun a l’Uniun europeana. Mintga Georgian sa definescha sco European. I na dat nagina alternativa.» Quai è ina perspectiva a lunga vista. I vul l’emprim in’economia pli sauna e cunfins renconuschids internaziunalmain. I vul er ina colliaziun geografica pli stretga. Era suenter l’adesiun da Bulgaria resta ina distanza da 980 km en lingia directa sur il Mar nair tranter ils ports da Batumi (Georgia) e Varna (Bulgaria). Pir l’adesiun da la Tirchia limitrofa stgaffiss ina vista realistica per la Georgia. 

* Yves Lacoste (ed.), Dictionnaire de géopolitique. Paris (Flammarion, ISBN 2-08-035101X) 1993, p. 38, chavazzin «Abkhazie».