Ils cristians da l’Irac
Persequitads sut ils egls dals occupants

Da Guiu Sobiela-Caanitz

En l’Irac viva oz var in mez milliun cristians. I van enavos fin a la derasaziun da la religiun da Jesus en quai che furmava lezza giada l’ur semitic da l’Imperi persian. Là ha la teologia cristiana sa sviluppada pli libramain ch’en las regiuns suttamessas a l’imperatur ortodox da Constantinopel. La Baselgia persiana ha tramess missiunaris sin la via da la saida; i han derasà il cristianissem enfin en China. Ma ils regents dals pajais pertutgads promovevan autras religiuns; perquai è il cristianissem asiatic ì en malura en il 15avel tschientaner en quasi tut l’Asia, danor l’India dal sidvest (costa da Malabar) ed il Proxim Orient. 1534 ha l’Imperi tirc occupà Bagdad. 1553 ha ina part dals cristians da la regiun e da Curdistan sa suttamessa al papa, furmond il patriarcat catolic da Caldea; da quest fan part oz ils plis cristians da l’Irac. L’arabist ed orientalist tirolais Heinz Gstrein, collavuratur scientific da l’institut ecumenic turitgais “Cardientscha en il segund mund”, ha deditgà dacurt ina lavur detagliada (1) a la situaziun da lezs cristians suenter la guerra.

Penetienza per ils malfatgs da Saddam
L’autur punctuescha che lur dumber chala da cuntin pervi da l’emigraziun: “1989 eran anc 8% dals 17 milliuns Iracais cristians. L’emprima guerra dal golf 1991 ed ils diesch onns suandants da depauperisaziun han stimulà l’emigraziun e quasi smesà il dumber da cristians. Ussa tem’ins in’unda nova d’emigraziun. Il triep dals cristians restads è expost al squitsch dals 55% Iracais aderents da la ‘schia’ [l’islam persian, G. S.-C.] ch’aspiran ad in stadi teocratic tenor il model iranais” (p. 12). La fin da la dictatura ha pegiurà la sort dals cristians: “La participaziun cristiana a la regenza da Saddam na fiss betg stada pussaivla en in auter pajais musulman, ma na derivava da nagina simpatia per il dictatur, mabain dal passà dal socialissem arab, la ductrina uffiziala dal pajais” (p. 13). Il fundatur da la Partida socialista araba da la renaschientscha, naschì sco cristian a Damascus (Siria), ha studegià a Paris en ils onns trenta, cur che la Frantscha antireligiusa administrava ses pajais. Là è’l vegnì communist. Turnà a Damascus “ha’l elavurà in’atgna ideologia (…). El e ses gidanter, in auter cristian, èn emigrads 1965 a Bagdad (…). Tiers è vegnì sco terz il catolic [iracais] Taric Asis. Lur noda cuminaivla era l’ostilitad a la religiun ed al clericalissem (…). Schebain ch’umens battegiads faschevan part da la regenza iracaisa, persequitav’la e schizunt extirpav’la cristians e Curds en il Nord dal pajais, (…) era tras l’acziun da 1988 cun gas toxic” (p. 13). Ma “Taric Asis ed auters politichers da derivanza cristiana han collavurà cun Saddam Hussein” (p. 14). Per ils malfatgs da la dictatura ston ussa las cuminanzas cristianas “far penetienza”: “Ils plis cristians da las citads èn mastergnants e negoziants pitschens; suenter la sblundregiada da lur negozis sa chattan els cun ils mauns vids. A Basra han aderents militants da la ‘schia’ occupà la catedrala catolica. Gist els resguardan ils cristians iracais sco preda leva, damai che la dictatura haja favurisà lezs” (p. 15). Gstrein tema che l’Irac vegnia ina teocrazia da la “schia”: “Tge less dir quai per ils cristians da l’Irac? Quai vesainsa dapi var 25 onns en l’Iran. Là (…) regia ina ‘libertad da cult’ reglamentada sco sut il communissem sovietic. Ins astga mussar il catechissem als uffants ed a la giuventetgna, ma cun obligaziuns rigurusas che derivan dal fundamentalissem musulman. Ins n’astga numnadamain betg discurrer da Jesus sco Dieu; blers passus da la Bibla vegnan refusads sco ‘falsifitgads’. Ils predis vegnan censurads; ins fa pressiun sin ils cristians per ch’i celebreschian la messa cun aua empè da vin” (p. 16).

Teocrazia rigurusa
Quai scriveva l’autur en zercladur. Quai ch’el ha scrit en fanadur (2) dat anc dapli da patratgar: “Dus negoziants pitschens da Basra (…) èn vegnids sajettads giu da franctiradurs che han lura sblundregià lur stizuns. Ils dus commerziants, commembers da la Baselgia catolica da Caldea, avevan resistì en pliras parts da la citad a l’ultimatum da las moscheas da manar lur butias tenor las normas rigurusas dal Coran. Plis auters martgadants e mastergnants cristians avevan stuì (…) serrar da venderdis e lavurar las entiras dumengias (…). A Basra èsi uss usità d’insultar cristianas e da las trair rument e crappa sch’i sa mussan sin via senza il ‘tschador’, il schal che vela las aderentas da la ‘schia’. En moda snuaivla crescha er il dumber da violaziuns e rapiments da cristianas e da maridas sfurzadas cun musulmans. Perquai provan bleras famiglias catolicas da bandunar la citad. Quietezza per ils cristians iracais na datti gnanca pli en baselgia. En lur conturns mett’ins autpledaders che disturban mintga cult divin cun recitaziuns dal Coran u predis che disfameschan ils cristians (…). Il pir vai cun ils plevons che stattan adina en ils centers da pravenda sper las baselgias. Di e notg èni exposts al bragizi dals megafons: ‘Jau na sai pli ma concentrar’ (…) planscha plevon Isa Barguti da la baselgia refurmada da s. Andreia en la citad interna da Bagdad ruinada da bumbardaments. In commember da la cuminanza adventista da là manegia: ‘Meglra era sut Saddam la politica religiusa. Ils Americans ed Englais serran uss ils egls, entant ch’ils aderents da la ‘schia’ erigian lur stadi teocratic rigurus en l’Irac, suenter l’Iran ed ina part da Libanon’”.

Elefants entamez la porcellana orientala
L’occupaziun da l’Irac atras l’armada d’in president american che professescha gugent sia cardientscha stimulescha pia il trend da ses concartents orientals d’ir a star en pajais tradiziunalmain cristians. Quai fiss il punct final d’ina istorgia da bunamain duamilli onns. Il politolog franzos Joseph Yacoub (Universitad catolica da Lyon), descendent da cristians da Tirchia, scriva: “Als manaders da las baselgias dal Proxim Orient fai quitads cunzunt che cristians abandunan la regiun da cuntin, sperond da chattar relaziuns economicas e politicas meglras en l’Occident. Perquai han ils patriarcs, manaders e suprastants da lezzas baselgias (…) publitgà ina brev pastorala a Levcosija (Cipra), ils 23 e 24 da schaner 1998, admonind encunter las consequenzas da lezza expatriaziun. Ina segunda sentupada hai dat a Roma ils 13 e 14 da december 2001. Lez indebliment nunditg pudess chaschunar la fin da las cuminanzas cristianas en il Proxim Orient aifer paucas generaziuns” (3). I s’enclegia ch’il squitsch dal fundamentalissem musulman è in motiv essenzial da l’emigraziun cristiana. Dentant n’astgainsa betg mussar cun il det sin l’islam. En quest fanadur faschainsa endament il mazzament da var dieschmilli musulmans bosniacs a Srebrenica avant gist otg onns atras la soldatesca serba: “Sin l’islam sa basa il maletg da l’inimi cunzunt tar ils Slavs ortodoxs, ma era ils Croats catolics en l’Erzegovina [la regiun da Mostar, G. S.-C.] (…). Il reschim da Milosevic duvrava lezza noziun per sia propaganda. Cun l’islam motivava’l tut. Quai stgassava las retegnientschas. Perquai hai dà assassinats nundumbraivels da populaziuns civilas e finalmain il mazzament da Srebrenica” (4). Yacoub analisescha: “L’invasiun brutala da la cultura da l’Occident e da ses model politic chaschuna dapertut ina reacziun da toleranza da l’identitad. Ils progress dal fundamentalissem musulman en Palestina derivan cunzunt d’ina disditga politica, la refusa da la regenza israeliana da renconuscher il dretg dal pievel palestinais ad in stadi autonom” (5). I vegn adina pli cler che Bush e Blair, attatgond e conquistond l’Irac, èn stads ils elefants proverbials entamez la porcellana da l’Orient.

1) Heinz Gstrein, Der Irak nach Saddam Hussein, en: “G2W” 6/2003, pp. 12-16. ISSN 0254-4377. Adressa: Postfach 9329, 8036 Turitg. Fax 043 322 22 40. Adressa electronica: g2w@bluewin.ch
2) Heinz Gstrein, Christenverfolgung, en: “G2W” 7/2003, p. 7 (sco nota 1).
3) Joseph Yacoub, Au nom de Dieu! Paris (JC Lattès, ISBN 2-7096-2351-X) 2002, pp. 108–109. 
4) Richard Wagner, Der leere Himmel. Reise in das Innere des Balkan. Berlin (Aufbau-Verlag, ISBN 3-351-02548-3) 2003, p. 256. 
5) Joseph Yacoub, Au nom de Dieu! (sco nota 3), p. 286.