Premi Term Bel: Dominanza feminina

Cun Roman Caviezel ha discurrì Peider Andri Parli/ANR

(anr/pap) Mintgatant ans prenda il destin per il nas: Per il 11avel Premi Term Bel èn vegnids inoltrads questa giada 11 texts. Premià vegn in dad els la dumengia, ils 11 dals 11, ma betg – è quai forsa in incap organisatoric? – a las 11.11 cur che la narramenta cumenza cun il carnaval, mabain a las 15.30. Tge casualitad narra. Ma i va vinavant cun la magia numerica: Ina emprima giuria da tschintg persunas ha elegì en ina preselecziun tschintg texts e nominà quels per la premiaziun litterara. 
Part da quella giuria han fatg (en urden alfabetic) Roman Caviezel, Lina Frei-Baselgia, Eveline Nay, Marga Annatina Secchi e David Truttmann. Ils texts da las quatter auturas e da l’unic autur èn (era quai alfabeticamain): «Lezza ga ella Retica» da Dementi Capeder, «Las sandalas» da Susanna Fanzun, «Helga» dad Ursina Guldemond-Netzer, «Isabella» da Fadrina Hofmann e «Coga colonnas» dad Eva Riedi. Co en sasez lavura ina giuria litterara e tenor tge criteris vegnan tschernids texts per in premi litterar. L’Agentura da novitads rumantscha ha vulì ir a funds ed ha fatg in pèr dumondas a Roman Caviezel, scolast da rumantsch a la Scola da dunnas a Cuira. 

Roman Caviezel, co davent’ins commember da la giuria? 
Roman Caviezel: Jau sun vegnì dumandà d’in commember dal comité d’organisaziun. Detagls sai jau però nagins. 

Basta d’esser da lingua rumantscha? 
Quai sai jau betg. Qua sun jau surdumandà. Ma quai è ina buna dumonda. 

Co statti cun ils idioms? È l’idea che mintga idiom è represchentà en la giuria? 
Jau crai bain. La glista dals giurads mussa che duas persunas èn da la Surselva, duas da l’Engiadina ed ina dal Surmeir. 

Datti ina quota da dunnas u schizunt d’umens? 
Jau crai betg, perquai ch’ils umens eran sutrepreschentads cumpareglià cun las dunnas cun 2 a 3. Ma quai am para d’esser plitost casual. 

Co è il proceder per eleger in text? Tenor tge criteris succeda quai? 
Nus avain survegnì quels indesch texts e però senza nums d’auturas u d’auturs e legì els. Mintgin ha fatg alura si’atgna rangaziun e ses agens patratgs sur da mintga text. Alura essan nus s’entupads ina saira ed avain fatg ina runda, nua che mintgin ha inditgà ses favurits. Quai ha gia dà ina emprima selecziun, in pèr texts èn gia qua crudads ora immediatamain. Suenter, en ina segunda runda, avain nus discutà sur da tut ils texts ch’eran menziunads e restads. 
Quai è stà ina discussiun per part fitg detagliada. 

Datti in consens tar ils criteris dals commembers da la giuria? 
Igl è sa mussà che mintgin aveva in zic ses agens criteris, dentant èsi vegnì discutà sco il bler sch’i vegn discutà davart texts tant d’aspects formals sco d’aspects dal cuntegn. Nus avain discutà sur da tematicas, sur da plots, sur atmosferas d’ina vart quai che pertutga il cuntegn. En connex cun la furma avain nus tractà aspects narrativs ed en general l’elavuraziun formala, il stil, ruttadiras logicas, la chapientscha en sasez ed aspects da tensiun. Quai eran ils chavazzins tenor ils quals mintgin s’è exprimì tenor sias observaziuns e ses gusts. 

Ha mintgin declerà la schelta da ses texts preferids? 
Mintgatant era uschia che mo dus avevan numnà in text. Alura ha in da quels prendì l’iniziativa da preschentar in zic sia moda e maniera da vesair la chaussa. Tschel ha lura agiuntà quai ch’era eventualmain d’agiuntar, novs aspects par exempel. Suenter ha alura mintgin savì prender il pled, e sin fundament da quella discussiun avain nus a la fin decidì da prender tscherts texts e da laschar d’ina vart auters. 

Sto in text vegnir tschernì unanimamain u tras maioritad? 
L’unanimitad n’haja dà nagliur, nus avain simplamain fatg ina selecziun tenor la maioritad. Mintgatant era quella maioritad stretga, ins ha er savì s’abstegnair sa chapescha. 

Han ils idioms influenzà la selecziun? 
Ils idioms n’han en sasez nagin’influenza. Nus avain tschernì ils texts tenor lur qualitad e betg tenor l’origin linguistic. 

Haja dà tematicas preferidas da la giuria sco l’onn passà cun l’abus sexual d’uffants? 
Quai è interessant, nus avain constatà tar noss texts prelegids ch’ina tematica è stada fitg bain represchentada e quai era la mort, la mort en in senn ni l’auter tut tenor la perspectiva u l’occasiun da la mort. 

Per vus èn quels texts anonims. A la fin s’è mussà che quatter da quels texts èn da dunnas, in d’in um. Bada ins quai? 
Nus avain er discutà sur da quai. Dentant eran nus insumma betg perina. E cur ch’il secret da las auturas e dals auturs è vegnì revelà essan nus stads per part fitg surprendids perquai che nus avevan spetgà in’autra autura u in auter autur davos il text. Jau crai, sch’ins mira mo sin ils texts e sch’ins ha mo ils texts avant sai èsi strusch d’eruir sch’igl è in um u ina dunna sco autur u autura.