«Erzählenhören» – ina fanestra vers il passà

(anr) Gievgia saira ils 5 da mars è vegnì preschentà en la Scola da dunnas a Cuira il cudesch «Erzählenhören» da la chasa editura grischuna Octopus. El è deditgà a set vitas da dunnas grischunas ed è il resultat d’ina lunga lavur cuminaivla da diversas dunnas ed instanzas. Betg ils fatgs gronds muventan en prima lingia il mund, ma ils pitschens, ha ditg Rita Cathomas-Bearth, la manadra da quest project, en sieu pled d’avertura. Cun quai ha ella fatg allusiuns a la resposta che bleras dunnas han dat cur ch’ellas èn vegnidas dumandadas da la gruppa Vitas da dunnas en Grischun sch’ellas na vulessan betg quintar da lur vita. Savens han ellas ditg: «Mo, jau n’ha betg passentà insatge spezial.» Tgi craja gia, che ina vita da chasarina en il ravugl da la famiglia – e quai è stada oravant tut la domena da las dunnas naschidas avant la segunda guerra mundiala – saja insatge che interessia insatgi, cunzunt en in mund nua che quinta mo il spectacular. Quai che questa gruppa ha vulì cuntanscher è da mussar quellas parts da la vita d’ina dunna grischuna ch’èn savens zuppadas, però senza daventar voyeuristic, mabain per encleger sco che questas dunnas han dumagnà il mintgadi, sco ch’ellas èn vegnidas a frida cun ils problems quotidians. 

Prelecziun ed interpretaziun musicala 
Ursina Hartmann ha alura legì da mintga vita pitschens passus tschernids cun gronda finezza. Flurin Caviezel-Hidber ha interpretà il legì cun bler intuiziun dond al cuntegn ina tempra speziala, ina giada cun ina melodia plitgunsch trista e pensiva, in autra giada cun ina melodia plain temperament ed allegria. Melodia e cuntegn furmavan savens in’unitad armonica u sa cumplettavan en moda gartegiada. 
Las vitas prelegidas quintan p. ex. d’ina dunna d’in lavurer che ha stuì ir a lavurar per pudair trair vi la famiglia, d’in’autra dunna che ha educà ils uffants en la confessiun da l’um ed è a la fin tuttina vegnida bandunada d’el, d’ina dunna che vuleva daventar uschè gugent actura, che ha alura maridà in artist e che ha tuttina stuì ir tras la vita suletta cun ils uffants. I dat en egl che tantas dunnas da quella generaziun n’han betg pudì far quai ch’ellas avessan fatg gugent, ma che han tuttina giugà senza cuntradicziun la rolla, che è vegnida spetgada d’ellas. «Erzählenhören» è in cudesch da dunnas per dunnas che s’enclegia però betg be sco contribuziun a l’istorgia da la dunna, mabain era per stimar meglier la dunna e sia rolla en la societad. 
Cathomas, Fischbacher, Jecklin e.a.: «Erzählenhören – Frauenleben in Graubünden», chasa editura Octopus, 1998; 224 p., lià; 27 francs.